Dieptepsychologie

Dieptepsychologie op jungiaanse grondslag

Carl Gustav Jung

Analytische therapie is een psychodynamische therapievorm waarin de analyse van onbewuste processen centraal staat. Het doel is ‘worden die je bent’. Het referentiekader van de Jungiaans dieptepsychologie heeft zijn oorsprong in de filosofische en analytisch-psychologische ideeën van de Zwitserse psychiater Prof. Dr. C.G. Jung. 

Integratie onbewuste/bewuste
Jung zag psychotherapie niet als een eenvoudige kortdurende methode maar als een intensieve interactie tussen twee mensen die elkaar sterk beïnvloeden en waarbij bewuste en onbewuste processen een rol spelen en in een dialoog onderzocht dienen te worden. In dit proces is het doel de individuele ontwikkeling van de mens. Het therapeutisch werk is gebaseerd op het principe dat wanneer de symbolische fragmenten die door het onbewuste worden aangeboden (in bijvoorbeeld dromen, fantasieën, lichamelijke klachten) in het bewuste leven worden geïntegreerd.

Psychisch optimaal
Hierdoor wordt een vorm van psychisch optimaal functioneren mogelijk die niet alleen gezonder is, maar ook meer energie geeft. Een belangrijk uitgangspunt van de analytische psychologie is dan ook dat ieder mens er naar streeft die persoon te worden die hij ten diepste is en datgene te doen wat hij werkelijk wil. Als iemand zich in dit proces geremd voelt, kunnen psychische problemen ontstaan die een negatieve invloed kunnen hebben op iemands gezondheid.

Analytische therapie
De analytische therapie werkt met inzichten uit de psychoanalyse en de analytische psychologie van Jung. Het gaat om een psychodynamische therapievorm waarin de analyse van onbewuste processen centraal staat. Een belangrijk uitgangspunt van de analytische psychologie is dat ieder mens ernaar streeft die persoon te worden die hij werkelijk is en dat te doen wat hij werkelijk wil. Niet alleen verdrongen ervaringen worden behandeld door middel van trauma-analyse, maar ook het waartoe van ervaringen en klachten komen aan bod door te werken met archetypische symboliek.

Wat doet een analytisch therapeut?
De analytisch therapeut maakt gebruik van verschillende psychotherapeutische technieken uit uiteenlopende scholen. Door analyse van datgene wat zich aandient uit het onbewuste worden verschillende ervaringen geïntegreerd in het heden van een persoon. Er komt zicht op vragen en conflicten die achter concrete klachten liggen. Storende delen in het onbewuste worden bewust gemaakt en verleizen daardoor hun invloed. De klachten verdwijnen als het conflict tussen het onbewuste en het bewuste verdwijnt. Op bepaalde momenten in de therapie maakt de analytisch therapeut gebruik van cognitieve en of gedragsmatige technieken, op andere momenten juist meer van inzichtgevende technieken. Er wordt gewerkt met gesprekstherapie, droomanalyse, creatieve expressie en actieve imaginatie.

Voor wie?
Voor neurotische aandoeningen (kort door de bocht: ’eenzijdige aandacht voor en vertrouwen op het bewuste ’denken’), voor psychotische klachten (nog korter door de bocht: overspoeld worden door gevoelens en wanen, verlies van realiteitszin) en border-line-persoonlijkheden (snelle en onvoorspelbare wisseling tussen gevoel en denken, maar steeds heeft óf het bewuste, óf het onbewuste tijdelijk de alleenheerschappij).

Balans herstellen
Deze therapievorm is geschikt voor de behandeling van allerlei vormen van psychopathologie zoals beschreven in de DSM-5. Niet alleen cliënten met bijvoorbeeld angst- en dwang-, stemmings-, eet- of dissociatiestoornissen, maar ook cliënten met persoonlijkheidsstoornissen komen in aanmerking voor analytische therapie. De enige echte contra-indicatie is een acute psychotische crisis en/of middelenverslaving. Buiten die situaties, waar alleen psychiatrie nog een (chemisch) antwoord heeft, is jungiaanse dieptepsychologie bij uitstek geschikt om de balans tussen denken en voelen, het bewuste en het onbewuste te herstellen. Dat maakt het leven na een psychotische episode of een periode van verslaving weer dragelijk en kan voorkomen dat terugval optreedt.

Hoe lang in jungiaanse therapie?
Jung benadrukte dat therapie moet worden bedacht, uitgevoerd en geëvalueerd op een manier die het beste past bij het individu zelf. De duur van een therapie wordt dan ook in overleg met de cliënt bepaald en varieert van een paar maanden tot enkele jaren. De frequentie is eens per week en een gesprek duurt een uur tot anderhalf uur.

Wordt jungiaans analytische therapie vergoed?
Momenteel vinden er onderhandelingen plaats tussen verschillende zorgverzekeringen en de JVATN (de vereniging van jungiaans analytische therapeuten Nederland) over de vergoeding van de analytische therapie. Informeer bij uw zorgverzekeraar, want sommige vergoeden jungiaans analytische therapie of vergoeden een bepaald aantal sessies, vaak onder het kopje ‘alternatieve therapie’. In incidentele gevallen is via de gemeente of bijzondere bijstand vergoeding mogelijk.