Stress

Stress

Heel in het kort komt stress voort uit een interne strijd. Wat u wilt is er niet en wat er is wilt u niet. Zoals u het wilt is het niet en zoals het is wilt u het niet. Het is zoals het is, maar dat kunt u niet verdragen. Als u er dan ook nog eens geen verandering in kunt brengen, groeit de stress tot een serieus probleem.

Uitputtende spanningen
Stress is goed. Tenminste: eustress is goed. Er is ook disstress, die is slecht. Er zijn dus twee soorten stress. In het dagelijks taalgebruik wordt disstress kortweg ’stress’ genoemd. Het verschil zit niet in de oorzaak, niet in de situatie zelf, maar in uw vermogen om oorzaak (de stressor) te veranderen of u er aan aan te passen. Een situatie die u niet kunt veranderen én waaraan u zich niet kunnen aanpassen levert stress op. U kunt er niet mee leven en u kunt niet zorgen dat het ophoudt. Dat is stress.

Eustress
Eustress is een uitdaging, iets om uw tanden in te zetten. De situatie is weliswaar niet zoals u die zou willen, maar u hebt de overtuiging dat u er iets aan kunt veranderen, zodat het daarna wel naar uw zin is. Dan is de ongewenste situatie een sterke prikkel om in actie te komen. Distress werkt net andersom: uw situatie is niet te verdragen én niet te veranderen (denkt u), dus geeft u op. Langdurige stress leidt zo tot depressie.

Stress en hormonen
Stress komt ook voor bij dieren. Als ze in levensgevaar zijn (een zeer ongewenste situatie), hebben ze twee mogelijkheden: vluchten of vechten. Daarvoor hebben ze in korte tijd veel energie nodig. Het hormoon adrenaline maakt het mogelijk om heel snel veel energie vrij te maken. Het dier gaat vechten of vluchten, verbruikt energie en als de vlucht of het gevecht succesvol was, is het fysiek uitgeput en zal het ergens op een veilige plek gaan uitrusten. Daarbij herstelt en ontspant het lichaam zich en stelt ook de hormoonspiegel zich weer in op de rustbalans.

Vechten of vluchten kan niet
Bij plotselinge stresssituaties is bij mensen vechten of vluchten meestal niet mogelijk. Uw ’superieur’ doet u onrecht aan, de buren maken ’s nachts luidruchtig ruzie of u bent laat voor een belangrijke afspraak, maar u komt in een 13 kilometer lange file terecht. Dan is er wel de spanning, de aanmaak van adrenaline, de bereidheid om te vechten of te vluchten – maar niet de fysieke vlucht of het fysieke gevecht en ook niet de ontspanning en de instelling van de hormoonspiegel op rustniveau. De spanning blijft hoog door de adrenaline en vindt een (trage) uitweg via irritatie, bits reageren, piekeren, slapeloosheid en meer – veel meer. De gevolgen op de lange duur zijn ernstig en gaan van depressie en angststoornissen tot hartfalen en kanker. Stress is een van de belangrijkste indirecte doodsoorzaken van de westerse mens.

Cortisol
Bij plotselinge stress speelt adrenaline de hoofdrol, bij langdurige stress (geldgebrek, ziekte, schuldgevoel, ongelukkig huwelijk, verkeerde baan, ellendige woonomstandigheden, echte honger – dus ook bij verkeerd lijnen!) wordt een ander natuurlijk hormoonsysteem actief. Dan stijgt het cortisol-gehalte, wat een constante staat van alertheid veroorzaakt. Dat werkt op den duur net zo uitputtend als herhaalde incidentele stresspieken, met dezelfde ernstige gevolgen.

De oplossing
Het zal duidelijk zijn dat twee of drie Seroxatjes per dag geen oplossingen bieden voor de problemen op uw werk, voor het fileprobleem in Nederland of voor uw ongelukkige huwelijk. Een aangetaste kies rot rustig door terwijl de cariëspatiënt dagelijks (meer) pijnstillers slikt. Stress is maar op twee manieren op te lossen: de situatie tóch veranderen, of uw acceptatie- en tolerantiegrenzen verleggen. Beide oplossingen vragen inspanning en niet zelden offers, maar leiden naast een definitieve oplossing ook tot persoonlijke groei: u wordt er een beter mens van. Ook als u dat nu niet gelooft.

Therapie en therapeut bij stress
Omdat de oplossingen bijna per definitie buiten uw gezichtsveld is het goed om samen met iemand anders naar uw situatie te kijken: een schuldsaneringsdeskundige, een huwelijkscounseller of een jobcoach die u helpt de onaangename situatie te veranderen en/of een psychotherapeut die u helpt uw geestelijke balans te hervinden. Via wandelen, yoga, kickboksen, golfen, tuinieren, buikdansen en nog veel meer kunt u leren zich te ontspannen, uw spanningen te ontladen op een constructieve, gezonde manier. Sommige soorten voedsel activeren het zenuwstelsel, waardoor stress toeneemt, andere kalmeren juist. De keuze van het juiste voedsel is dus een manier om stress te reguleren. Er zijn dus volop alternatieven voor het kalmerende pilletje…